Manisa’nın Akhisar ilçesi ve çevresinde yetiştirilen, iri ve etli meyveleriyle bilinen yeşil sofralık zeytin çeşididir. Akhisar Domat Zeytini coğrafi işaretlidir; çizik, kırma ve dolgu zeytin yapımında kullanılır.
Öne çıkan özellikler
- Meyve: İri ve silindirik; et oranı yaklaşık %84
- Yağ oranı: Yaklaşık %21
- Ağaç: Geniş taçlı ve güçlü gövdeli; geniş dikim aralığı ister
Hasat zamanı
Ekim – Kasım (yeşil olumda, elle).
Tozlaşma
Bahçe kurarken yanına tozlayıcı bir çeşit de dikilmesi önerilir.
Bakım takvimi
| Bakım | Ne zaman ve nasıl? |
|---|---|
| Sulama (yaz) | Mayıs–Ağustos arası düzenli sulanır. Kritik dönemler: çiçeklenme ve meyve tutumu (Mayıs–Haziran) ile çekirdek sertleşmesi (Temmuz–Ağustos). Su kısıtlıysa damla sulama en uygun yöntemdir. |
| Sulama (kış) | Genellikle gerekmez; yalnızca kışın çok az yağış alan yıllarda yapılır. |
| Budama | Her yıl hafif bakım budaması; en uygun dönem Mart’ın ikinci yarısı – Nisan sonu. Kısa gövdeli goble şekli önerilir. Aşırı kesim verime geçişi geciktirir. |
| Gübreleme | Toprak analizine göre yapılır. Azot tek seferde değil, birkaç parçaya bölünerek taç izdüşümüne verilir ve toprağa karıştırılır. |
| Hasat | Ekim – Kasım (yeşil olumda, elle). |
Toprak ve iklim
Toprak seçmez; derin, süzek, kireçli-kumlu toprakları sever. Taban suyu yüksek ve kışın su tutan yerlerde önce drenaj yapılmalıdır.
Suyu yeterliyse 40 °C’ye kadar sıcağa dayanır. −7 °C’nin altında don zararı artar; ani sıcaklık düşüşleri daha zararlıdır.
Hastalık ve zararlılar
- Zeytin sineği: Meyveler haftada bir-iki kez kontrol edilir; sofralık çeşitlerde bulaşma yaklaşık %1’e ulaşınca mücadele yapılır.
- Halkalı leke: Nemli ve havasız bahçelerde görülür; budamayla hava ve ışık geçişi sağlanır, aşırı azottan kaçınılır.
- Fazla sulama: Kök çürüklüğü ve solgunluk hastalıklarına yol açar.
Önemli: Bu değerler genel aralıklardır; iklim, toprak, ağacın yaşı ve sulama yöntemine göre değişir. İlaçlama ve gübreleme öncesinde il veya ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
Kaynak: KÜRE Ansiklopedi – Akhisar Domat Zeytini, Atatürk Bahçe Kültürleri MAE – Zeytin Yetiştiriciliği, Antep Fıstığı AE – Zeytinde Sulama (2020)